Przy realizacji wszelkich projektów, których rezultatem ma być stworzenie programu komputerowego lub serwisu internetowego istotną kwestią dla podmiotu realizującego przedsięwzięcie, jest nabycie od osób uczestniczących w realizacji projektu autorskich praw majątkowych do efektów prac. Brak skutecznego nabycia praw autorskich może spowodować niemożność zgodnego z prawem korzystania z programu czy serwisu a w przypadku bezprawnego korzystania narazić realizującego projekt na zapłatę wysokiego odszkodowania i zablokowanie możliwości korzystania.

W zespołach projektowych uczestniczą zarówno pracownicy prowadzącego projekt (stosunek prawny na podstawie Kodeksu pracy) jak i osoby czy podmioty gospodarcze współpracujące z nim na podstawie umów o dzieło lub innych umów cywilnoprawnych. Kwestia przeniesienia praw autorskich odmiennie przedstawia się w przypadku obu tych grup.W przypadku pracowników, a więc takich osób, które związane są z pracodawcą umową o pracę, prawa autorskie do stworzonych przez nich w ramach stosunku pracy utworów przechodzą na pracodawcę bez potrzeby zawierania dodatkowych umów.

Do utworów niebędących programami komputerowymi (np. grafika, teksty) prawa autorskie pracodawca nabywa z chwilą ich przyjęcia. Jeżeli pracodawca, w terminie 6 miesięcy od dnia dostarczenia mu utworu, nie zawiadomi pracownika o odmowie przyjęcia utworu lub o uzależnieniu przyjęcia od dokonania określonych zmian w wyznaczonym w tym celu odpowiednim terminie, uważa się, że utwór został przyjęty przez pracodawcę. Pracodawca może oczywiście dokonać przyjęcia utworu wcześniej. By pracodawca skutecznie nabył prawa do utworu pracowniczego należy pamiętać, że obowiązek tworzenia danych utworów musi wynikać z zakresu obowiązków pracownika określonych w umowie o pracę. Pracodawca nie nabędzie praw autorskich do grafiki stworzonej przez pracownika, jeżeli był on zatrudniony na stanowisku księgowego a jego zakres obowiązków nie obejmował tworzenia grafiki.

Nieco inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku pracowniczych programów komputerowych. Tutaj prawa autorskie nabywa pracodawca już z chwilą powstania kodu.Umowa o pracę pomiędzy pracownikiem a pracodawcą może odmiennie regulować kwestię przeniesienia praw autorskich. Można na przykład uzależnić przeniesienie praw autorskich od zapłaty przez pracodawcę dodatkowego wynagrodzenia lub postanowić, że bez względu na rodzaj utworu pracodawca nabywa prawa autorskie z chwilą powstania utworu.

W przypadku osób współpracujących na umowach cywilnoprawnych, także tych, które współpracują jako podmioty prowadzące działalność gospodarczą, dla skutecznego przeniesienia autorskich praw majątkowych konieczne jest zawarcie pisemnej, pod rygorem nieważności, umowy o przeniesienie praw autorskich. Nie wystarczy zawarcie samej umowy o dzieło lub wskazanie na fakturze, że wynagrodzenie obejmuje również przeniesienie praw autorskich. Umowa taka powinna szczegółowo określać chwilę przeniesienia praw autorskich, pola eksploatacji utworu, tj. sposoby korzystania z utworu, co do których prawa są przenoszone, zakres terytorialny przeniesienia a także wysokość wynagrodzenia, które winno być wynagrodzeniem odrębnym od wynagrodzenia za wykonanie umowy o dzieło.

Wskazując w umowie pola eksploatacji można sięgnąć do katalogu wskazanego w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych (co do programów komputerowych w art. 74 ust. 4 a co do pozostałych utworów w art. 50). Katalog z art. 50 ww. ustawy jest przykładowy i może być przez strony umowy dowolnie modyfikowany. W opinii części doktryny prawa autorskiego, którą to opinię podzielam, należy bezwzględnie przestrzegać zasady wskazania w umowie pól eksploatacji. Nie jest wystarczające postanowienie umowy, zgodnie z którym majątkowe prawa autorskie przenosi się na wszystkich znanych w chwili zawarcia umowy polach eksploatacji utworu.

Zawierając z podwykonawcą umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych warto odebrać od niego oświadczenie, że utwory, których dotyczy przeniesienie praw, wykonał samodzielnie i przysługuje mu do nich pełnia majątkowych praw autorskich lub że przysługują mu autorskie prawa majątkowe w przynajmniej takim zakresie, w jakim je przenosi. Odebranie takiego oświadczenia nie uchroni nas, co prawda, przed roszczeniami rzeczywistych twórców, jeżeli oświadczenie okaże się nieprawdziwe, jednak ułatwi dochodzenie od nierzetelnego współpracownika odszkodowania. Jeżeli podwykonawca korzystał z pomocy osób trzecich przy tworzeniu programu czy grafiki, należy zażądać okazania odpowiednich pisemnych umów z tymi osobami.

W przypadku utworów współtworzonych przez pracowników i współpracowników należy także zadbać o nabycie praw autorskich od współpracowników, bowiem prawa autorskie do utworów współtworzonych, przysługują wszystkim współtwórcom.