Poniższy artykuł powstał w ramach podsumowań konsultacji prawnych dla startupów, jakie prowadziliśmy w ramach projektu StartUp-IT i ukazał się w serwisie StartUp-IT.pl w dniu 22.12.2010 r.

a) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka z o.o. jest bardzo atrakcyjną formą prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na brak odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki oraz stosunkowo niską obecnie minimalną wysokość kapitału zakładowego spółki – 5.000 PLN (dwa lata temu było to 50.000 PLN). Prowadzenie działalności w formie sp. z o.o. wiąże się jednak z pewnymi kosztami, np. umowa spółki musi być zawarta w formie aktu notarialnego, co wiąże się z kosztami notarialnymi (także w przypadku zmian umowy spółki – stąd lepiej jest zawczasu dobrze przemyśleć i opracować umowę spółki), spółka z o.o. podlega rejestracji w rejestrze przedsiębiorców KRS, co skutkuje wydatkami na opłaty sądowe i opłaty za ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (także w razie zmian danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców). Mimo kosztów, jakie wiążą się z funkcjonowaniem spółki z o.o., jest to najczęściej występująca w obrocie gospodarczym spółka handlowa.

Spółka z o.o. ma jednak tę wadę, że w przypadku, gdy jej wspólnikami są osoby fizyczne, pojawia się tzw. podwójne opodatkowanie, tzn. dochód spółki podlega opodatkowaniu najpierw podatkiem dochodowym od osób prawnych, po czym w razie wypłacenia wspólnikom spółki dywidendy – następuje opodatkowanie dywidend podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym, wspólnicy zyskując bezpieczeństwo prywatnego majątku, muszą się liczyć z niższymi dochodami.

b) Spółka komandytowa

Spółka komandytowa jest spółką osobową, którą charakteryzuje występowanie dwóch kategorii wspólników: komplementariuszy oraz komandytariuszy. Ten typ spółki jest wybierany zwłaszcza wtedy, gdy wspólne przedsięwzięcie chcą prowadzić osoby nie mające wystarczających kapitałów, ale gotowe ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki z osobami, które dysponują kapitałami i które chcą uczestniczyć w zyskach spółki, natomiast nie są zainteresowane ponoszeniem nieograniczonej odpowiedzialności za długi spółki komandytowej. W związku z powyższym, ci pierwsi, zostają komplementariuszami i prowadzą sprawy spółki oraz reprezentują spółkę na zewnątrz, a także odpowiadają za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, natomiast ci drudzy zostają komandytariuszami i ponoszą ograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Spółka komandytowa nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT). Dochody osób fizycznych będących wspólnikami spółki komandytowej podlegają opodatkowaniu wyłącznie podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT). Spółka komandytowa jest zawsze zobowiązana prowadzić księgi rachunkowe.

c) ?Spółka z o.o. komandytowa”

?Spółka z o.o. komandytowa” – to popularna nazwa spółki komandytowej, w której komplementariuszem jest spółka z o.o., natomiast komandytariuszami są osoby fizyczne, często będące jednocześnie wspólnikami spółki z o.o. – komplementariusza spółki komandytowej. Dlaczego taka złożona konstrukcja zyskuje w obrocie gospodarczym w Polsce coraz większą popularność? Powodem jest to, że ta forma pozwala jednocześnie wykorzystać osobom fizycznym zalety spółki z o.o., jak i spółki komandytowej – tzn. ograniczyć odpowiedzialność osób fizycznych za zobowiązania spółki komandytowej (komplementariuszem jest bowiem spółka z o.o. osób fizycznych, a nie osoba lub osoby fizyczne) oraz uniknąć podwójnego opodatkowania (spółka komandytowa nie jest zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych, co jest charakterystyczne dla spółki z o.o.). Jednocześnie, mimo że cała odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej ciąży na spółce z o.o. będącej komplementariuszem, zazwyczaj niemal cały zysk spółki komandytowej przypada komandytariuszom, którymi są osoby fizyczne. Podatek dochodowy od zysków ze spółki komandytowej płacą jedynie komandytariusze będący osobami fizycznymi.

Czy są jakieś wady takiej konstrukcji prawnej? W tym zakresie należy na pewno wskazać na m.in. wyższe koszty rozpoczęcia działalności (trzeba założyć dwie spółki, odpowiednio konstruując strukturę spółki komandytowej, co zazwyczaj wymaga wsparcia prawnika oraz poniesienia wyższych kosztów notarialnych oraz związanych z rejestracją w KRS), a także funkcjonowania (trzeba prowadzić księgi rachunkowe dla obu spółek, z tym że spółka z o.o. nie jest aktywnym uczestnikiem obrotu), należy przestrzegać dość złożonych zasad reprezentacji ?sp. z o.o. komandytowej” oraz pamiętać o obowiązkach komandytariuszy w zakresie ubezpieczeń społecznych. Oszczędności podatkowe oraz bezpieczeństwo majątków prywatnych osób fizycznych zdają się jednak brać górę, o czym świadczy coraz większa liczba ?sp. z o.o. komandytowych”.