Kręcimy film, czy potrzebne są nam jakieś umowy, jeśli tak – z kim?

2009-01-25 Skomentuj

W swoim ostatnim poście poświęconym kwestii dopuszczalności linkowania w serwisach Web 2.0 poruszyłem problematykę plików wideo dodawanych przez administratorów takich serwisów. Jako przykład posłużyły mi filmiki z serwisu YouTube i muszę przyznać, że był to o tyle dobry przykład, że wywołał on dalsze pytania, w tym jedno, na które postanowiłem odpowiedzieć na łamach bloga. Pytanie w nieco okrojonej wersji brzmiało:

 

nakręciliśmy film, który będzie teraz wykorzystywany komercyjnie. Czy są potrzebne jakieś umowy, z kim?

 

Aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące ewentualnych umów, należy wyjaśnić wcześniej, jak należy kwalifikować ‘film’ na gruncie przepisów prawa autorskiego. Otóż zarówno filmy fabularne, jakie oglądamy w kinach, jak i filmiki ‘kręcone’ techniką wideo (np. amatorskie wideoklipy, czy filmiki reklamowe) należą do kategorii utworów audiowizualnych. Tym samym znajduje do nich zastosowanie szereg przepisów szczególnych ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ma to swoje bezpośrednie przełożenie na umowy, jakie producent utworu audiowizualnego powinien zawrzeć, aby bez ryzyka narażenia się na odpowiedzialność prawną, w tym zapłatę odszkodowania, swobodnie eksploatować film (utwór audiowizualny).

Po pierwsze, w odniesieniu do utworów audiowizualnych w sposób szczególny został określony podmiot praw autorskich. Zgodnie z treścią art. 69 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

 

Współtwórcami utworu audiowizualnego są osoby, które wniosły wkład twórczy w jego powstanie, a w szczególności: reżyser, operator obrazu, twórca adaptacji utworu literackiego, twórca stworzonych dla utworu audiowizualnego utworów muzycznych lub słowno-muzycznych oraz twórca scenariusza.

 

Skutkiem powyższej regulacji jest konieczność zawarcia przez producenta umów o przeniesienie autorskich praw majątkowych zarówno do filmu jako całości, jak i składających się na tę całość wkładów twórczych, ze wszystkimi osobami, które wniosły wkład twórczy w powstanie filmu. Katalog takich osób w każdym przypadku będzie inny, w zależności od tego, ile osób było w sposób twórczy zaangażowanych w powstanie filmu. Zazwyczaj w takich przypadkach zawiera się tzw. umowę o stworzenie utworu lub umowę o wykorzystanie już istniejącego utworu, aczkolwiek nazwa umowy nie ma większego znaczenia. Należy zadbać przede wszystkim o to, aby stronami umowy/umów były wszystkie osoby, które wniosły wkład twórczy oraz aby umowa/umowy zawierały odpowiednie postanowienia.

Zwracam uwagę, że wbrew temu, co sądzi wiele osób, wydatkowanie pieniędzy na nakręcenie filmu nie przesądza o tym, że prawa autorskie do filmu przysługują z mocy prawa finansującemu proces filmowania.

 

Kwestią, której poświęcę któryś z kolejnych postów, jest wykorzystanie w filmach innych utworów, np. muzycznych, i związana z tym konieczność wypłacania przez korzystającego z filmu na określonych w ustawie polach eksploatacji wynagrodzenia twórcom tychże utworów, za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (np. ZAiKS), nawet wówczas, gdy wszyscy twórcy otrzymali na mocy umowy z producentem wynagrodzenie.

 

Po drugie, należy także pamiętać o prawach do artystycznych wykonań – są to prawa pokrewne, które reguluje również prawo autorskie. Definicja artystycznego wykonania jest następująca: artystycznymi wykonaniami są w szczególności: działania aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, tancerzy i mimów oraz innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania.

W związku z powyższym producent powinien ustalić, ilu artystów wykonawców było zaangażowanych w toku produkcji filmu i jest zobowiązany zawrzeć z nimi odpowiednie umowy o przeniesienie praw majątkowych do artystycznych wykonań.

 

Po trzecie, warto zastanowić się, czy nie zachodzi potrzeba zawarcia umów lub ewentualnie pozyskania jednostronnych oświadczeń o prawie do wykorzystywania wizerunków osób, które pojawiają się w filmie, a nie ma podstaw, by kwalifikować je jako artystów wykonawców. Należy pamiętać, że wizerunek jest dobrem osobistym chronionym przepisami Kodeksu cywilnego, jak również podlega ochronie na podstawie przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

 

Po zawarciu ww. umów producent filmu (utworu audiowizualnego) z pewnością może z większym spokojem korzystać z filmu.

 

Zobacz także:

Na co zwracać uwagę zawierając umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych i umowy licencyjne? (część IV)

Na co zwracać uwagę zawierając umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych i umowy licencyjne? (część III)

Na co zwracać uwagę zawierając umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych i umowy licencyjne? (część II)

Na co zwracać uwagę zawierając umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych i umowy licencyjne? (część I)

Skomentuj